Trà . . . hương vị thi ca – hương vị nghiện

Trà, một thức uống cổ xưa, không chỉ là dòng nước làm dịu cơn khát mà còn là một hành trình chiêm nghiệm, một tri kỷ vô ngôn của con người. Từ những búp chè đầu tiên trên đất Việt 4000 đến 5000 năm trước, cho đến nghi thức Trà Đạo thâm trầm của xứ người, trà đã dệt nên một “bản du ca” vượt thời gian, nơi hương vị kết tinh thành thi ca và quyến luyến người ta đến mức thành “nghiện”.

Trà mang trong mình hương vị thi ca ngay từ thuở hồng hoang. Sự ra đời của nó được bao bọc bởi những truyền thuyết cao quý và kỳ diệu, từ việc lá trà vô tình rơi trúng cốc Thần Nông, hay sự hy sinh đầy đốn ngộ của Bồ Đề Đạt Ma khi cắt mi mắt để xua đi cơn buồn ngủ trong buổi tọa thiền. Trà là sự giao thoa giữa thần thoại và sự thật, giữa đất và trời, tạo nên một khởi đầu đầy chất thơ.

Hàng nghìn năm,
Búp trà cổ thụ vươn mình giữa sương mai,
Nơi Thần Nông vô tình đón cơn gió thoảng,
Nơi vị Thiền sư Ấn Độ gieo xuống nỗi bực tức giác ngộ.
Đất Việt cổ xưa lưu giữ hóa thạch của cây,
Khúc du ca đã bắt đầu không biên giới,
Vượt mọi địa hình, mọi định kiến,
Chờ tri kỷ đến, để viết tiếp.

Hương vị thi ca của trà còn thấm đẫm trong nếp sống văn hóa, đặc biệt là văn hóa Việt. Trà trở thành trung tâm của mọi sinh hoạt, từ bàn bộ trường kỷ đến chiếu hiên nhà, nó mang âm hưởng thiên nhiên về tư gia và gắn kết con người trong tình thân. Chén trà là khởi đầu, là lời mời, là sự san sẻ, hội tụ đủ “âm dương” và “ngũ hành” ngay trong một ngụm. Uống trà là uống cả câu chuyện gia đình, dòng tộc, chuyện làng nước, chuyện hỉ nộ ái ố của đời người.

Trà xanh hãm đặc, ấm nồng
Giữ câu chuyện cũ, tâm lòng tri âm.
Tình thân, làng xóm, sớm hôm
Tay trao chén hạnh, hương thơm lan truyền.

Nhưng nếu chỉ là thi ca, trà đã không thể trở thành tri kỷ, thành bạn đồng hành qua mọi thăng trầm. Trà trở thành hương vị nghiện – một sự mê đắm say sưa vô cùng – bởi nó phản chiếu và chấp nhận mọi cảm xúc của người thưởng thức. Trà không chỉ là nước uống thanh tao của tao nhân, thi sĩ mà còn là người bạn chùng xuống cùng người nhọc nhằn, lao khổ.
Vị “nghiện” của trà là sự tỉnh táo tinh thần, là chất chống oxy hóa giúp giải phóng năng lượng. Trong Thiền gia, trà được chọn làm thức uống vấn đạo, gọi là Trà Thiền. Nó giúp người ta “sống tỉnh thức,” nhận ra cuộc đời dù có “thơm” hay “chát” thì vẫn phải giác ngộ. Chính cái vị chát đắng ban đầu, sau đó chuyển hóa thành vị ngọt hậu tinh tế đã tạo ra khoảnh khắc đốn ngộ, khiến người ta nghiện cái sự tĩnh lặng và tự đối diện với mình.

Nhẹ nâng chén trà
Hương thơm đọng lại đầu lưỡi
Giác ngộ hôm nay.

Sự “nghiện” này tiếp tục được diễn giải trong thời hiện đại qua sự xuất hiện của Trà Sữa. Nếu Trà Đạo là không gian của sự điềm đạm, tỉnh thức, thì Trà Sữa lại là không gian của giới trẻ, của sự rộn ràng, vui tươi, và “say mê”. Trà sữa là sự pha loãng trà với sữa, với vị ngọt, vị béo, cuốn hút, chuyển dịch trạng thái “nghiện” từ sự thanh tao sang sự khoái khẩu, phù hợp với nhịp sống công nghiệp.

Dù là trà mộc mạc, thâm trầm trong cơi trầu dạm ngõ, hay sang trọng trong hộp thiếc đón khách, dù là trà thiền chát đắng hay trà sữa ngọt ngào, trà đã luôn bên người. Trà đã hào phóng hương vị với tri kỷ và đã có khi chùng xuống cùng người nhọc nhằn, lao khổ.

Tóm lại, trà là cuộc du ca bất tận từ ngàn xưa, từ mọi miền trần gian. Nó là tổng hòa của những truyền thuyết huyền ảo, của những khúc ca dao tục ngữ mộc mạc, và của những khoảnh khắc giác ngộ cá nhân. Trà là một thứ men nghiện ngấm sâu vào đầu lưỡi, vào tâm hồn, khiến người ta luôn phải nói: trà là tri âm, tri kỷ, là nơi mọi cung bậc cảm xúc tìm thấy một bến đỗ bình yên.